Fajalauza. 33 generaties meesterschap in het hart van Granada.

Updated: Feb 15


Een antieke Fajalauza schotel uit onze eigen collectie.

 

Sommige vrouwen hebben een zwak voor handtassen en schoenen. Ik? Ik heb een weke plek voor alles wat ervaren mensenhanden op een artisanale manier gemaakt hebben. Glas, hout, leer en vooral...keramiek.


Het iberisch schiereiland is ongetwijfeld het walhalla van de europese artisanale keramiekambacht; "afarería" in het Spaans. Elke regio heeft zijn eigen, unieke stijl. Noord Spanje is sterk in "Alfarería refractaria", zwaar, vuurbestendig aardewerk, terwijl Andalusië bekend staat om haar decoratieve, huishoudelijke stukken die van provincie tot provincie verschillen in in kleur en schilderpatroon.


Zware vuurvaste schalen die vooral in het noorden van Spanje gebruikt worden voor het klaarmaken van "lechazo" (melklam) en "cochinillo" (speenvarken) in grote houtovens.

 

Van alle andalusische keramiekstijlen is het Fajalauza uit Granada ongetwijfeld één van de meest geroemde. Niet de schreeuwerige, chinese imitaties die voor een appel en een ei aan nietsvermoedende toeristen verpatst worden in het centrum van Granada. Nee. Het échte, authentieke Fajalauza keramiek! Unieke, robuuste en tegelijk elegante meesterstukken, handgeschilderd in verwassen groen, blauw en bruin. Prachtig bescheiden. Esthetisch veelzijdig.


Een chinese imitatie van de Fajalauza stijl. De schreeuwerige groene en blauwe kleuren zijn het resultaat van industriële kleurstoffen.

 

De origine van het Fajalauza aardewerk dateert uit de 16e eeuw wanneer de "Morales" familie, die na de Reconquista van Granada (1492) neerstrijkt in de stad, een pottenbakkerij begint vlakbij de "Puerta de Fajalauza", één van de verdedigingspoorten van het Albayzín - het oude moorse gedeelte van Granada.


Al sinds de moorse overheersing stond het Albayzín bekend als hét pottenbakkerskwartier van de stad; waarschijnlijk omwille van de nabijgelegen kleiputten en de aanwezigheid van een kleine waterstroom. De Morales familie blijft haar klei bewerken volgens de oude moorse technieken, maar creëert tegelijk een volledige nieuwe schilderstijl; een combinatie van moorse en middeleeuwse, noord spaanse schildertechnieken. Ze schikken zich daarbij naar de veeleisendheid van hun nieuwe publiek: de christelijke bourgoisie die Granada had ingepalmd na de verdrijving van de Moren.



De "Puerta de Fajalauza" in het Albayzín van Granada. In deze buurt vestigde de Morales familie haar pottenbakkerij in 1517.

 

Vijf eeuwen later is de Morales familie nog steeds het boegbeeld van de hedendaagse Fajalauza cultuur in Granada. Jaren geleden kwam ik via een kennis te weten dat één van de familieleden achter gesloten deur keramiek zou verkopen; rechtstreek vanuit hun pottenbakkerij in het Albayzín.


Het was een unieke ontdekking. Aan de muren van de parking (de parking!) hingen schalen waarvan een mens spontaan zou gaan kwijlen. Zonder enige vorm van bewegwijzering zocht ik de weg door de tuin, voorbij de originele, moorse keramiekovens tot bij het verdoken zijdeurtje van het eeuwenoude huis. Het belletje vond ik de eerste keer puur per toeval.

Na 5 minuten wachten - ik stond op het punt terug te vertrekken - kwam een stokoude vent aangeschuifeld. Buiten adem en mopperend opende hij de deur. Ik kreeg een zwaar afkeurende blik toegeworpen, maar ik mocht naar binnen. Dat was mijn eerste treffen met Cecilio; de oudste nog levende Fajalauza schilder van de hedendaagse Morales familie. Hij was er toen 94.